Geçtiğimiz günlerde BDDK'nın açıkladığı kredi kartları ve tüketici kredileriyle ilgili tedbir kararlarının Ekonomi üzerine etkilerine yönelik İş Yatırım tarafından yapılan değerlendirmeyi sizlerle de paylaşmak istedim.
BDDK kredi kartları ve tüketici kredileri ile ilgili yeni bir taslak yönetmelik açıkladı. BDDK’nın yayımladığı taslak yönetmeliğe göre mal veya hizmet alımı sonrası belli bir ücret karşılığı borcun taksitlendirilmesi veya ödemenin ertelendiği dönemler de dahil olmak üzere, kredi kartları ile gerçekleştirilecek mal ve hizmet alımları ile nakit çekimlerinde taksitlendirme süresi dokuz ayı geçemez.
Bu süre, elektrikli ve elektronik eşya ile bilgisayar alımları, araç kiralama, telekomünikasyon ve kuyumculukla ilgili işlemlerde altı ay, beyaz eşya ve mobilya alımlarında oniki ay olarak uygulanır. Kredi kartlarıyla gıda ve
akaryakıt alımlarında taksit uygulanamaz (2005’ten bu yana geçerli).
Binek araç edinimi amacıyla kullandırılacak taşıt kredilerinde veya yapılacak finansal kiralama işlemlerinde, kredi tutarının taşıtın değerine oranı taşıtın nihai fatura değeri 50 bin TL ve altında olanlar için %70 (daha önce %80) düzeyini aşamaz. Bu oran, nihai fatura değeri 50 bin TL üzeri binek araçlarda aşan kısım için %50 olarak uygulanır.
Konut kredileri hariç olmak üzere, tüketici kredilerinin vadesi 36 ayı, taşıt kredilerinin vadesi 48 ayı aşamaz. Belirtilen sınırların aşılması halinde ise, aşan kredi tutarı bankaların özkaynaklarının hesaplanmasında sermayeden indirilen değer olarak dikkate alınır.
Sektörlere Etkileri:
Ekonomi:
BDDK tarafından açıklanan makro ihtiyadi tedbirlerin tüketici kredilerindeki hızlı büyümenin kontrol altına alınmasında ve orta vadede büyümenin bileşenlerinin dış talep lehine dengelenmesinde etkili olacağına inanıyoruz.
Temkinli para politikası duruşunun, zayıf seyreden sermaye akımlarının ve alınmakta olan makro-ihtiyati önlemlerin önümüzdeki aylarda finansal koşullarda önemli bir sıkılaşmaya neden olacağını bekliyoruz. Söz konusu sıkılaşma tüketici kredilerinin büyüme hızlarını sürdürülebilir seviyelere indirilmesinde önemli katkı sağlayacak, altın-hariç cari açıktaki iyileşmeyi destekleyecektir.
Finansal istikrar alanında BDDK’nın devreye daha güçlü girmesi Merkez Bankası’nın fiyat istikrarına odaklanmasını sağlayacaktır.
BDDK’nın açıkladığı tedbirler büyük ölçüde kamu oyuyla paylaşıldığı için makro ekonomi açısından bir sürpriz içermiyor. Orta Vadeli Plan ve piyasa geneline göre daha düşük olan %3,5’luk tahminimizi koruyoruz.
Bankacılık: Kredi kartları 92 milyar TL’ye ulaşırken bu tutarın %59’u taksitli harcamalardan oluşuyor. 2009 sonunda taksitli harcamaların oranı %40 düzeyindeydi. BDDK’nın açıkladığı taslak yönetmelik Hükümet tarafından daha önce açıklanan Orta Vadeli Program’da bahsedilen ilave makro ihtiyati tedbirlerle uyumlu görünüyor. OVP, tüketici kredilerindeki agresif büyümeyi tırpanlama ve ülke tasarruf oranını artırmaya yönelik ilave tedbirlerin habercisiydi. Sonuç olarak tüketici kredilerindeki büyümeyi hedef alan bu yeni uygulamalar ilk etapta bu alanda faaliyet gösteren güçlü bankaların ileriye yönelik gelir tahminlerini olumsuz etkileyecek. Toplam kredileri içinde kredi kartları ve diğer tüketici kredileri payının yüksek olduğu bankalar kısa vadede bu düzenlemelerden daha olumsuz etkilenebilir. Ancak orta-uzun vadede aktif kalitesi tarafının daha olumlu görüneceğini düşünüyoruz.
Otomotiv: BBDK’nın yeni taslak düzenlemesine göre otomobil kredileri için uygulanacak kredilendirme oranı 50.000 liraya kadar olan araçlar için maksimum %70, 50.000 liranın üzerinde olan araçlar için 50.000 liraya kadar olan kısmı için %70, üzerinde olan kısmı için ise %50 olacak. Şu anda piyasada uygulanan maksimum kredilendirme oranı %80 seviyesinde. Uygulanacak vade is 48 ay ile sınırlandırıldı. Pazarda da zaten su an uygulanan azami vade 48 ay seviyesinde. Düzenlemenin otomotiv pazarına etkisinin olumsuz olabileceğini düşünüyoruz. Halka açık hisseler arasında Doğuş Otomotiv düzenlemeden en olumsuz etkilenecek şirket olarak öne çıkarken, Ford Otosan en az etkilenecek şirket olarak öne çıkıyor. Bu sınırlamaların geleceği beklentisiyle ve kurun tüm yıla etkisini düşünerek binek araç satışlarının 2014 yılında %5 daralacağını hesap ediyorduk. Bu oranı şirketlerle de konuştuktan sonra bir miktar aşağı çekebiliriz.
Beyaz Eşya: Beyaz eşya için toplam kredi kardı taksit sayısı 12 ay ile sınırlandırıldı. Biz 12 aylık vadenin makul bir sure olduğunu düşünüyor ve bu yeni düzenlemenin beyaz eşya iç talebine olumsuz bir etkisi olmasını beklemiyoruz. Arçelik özelinde ise kredi kartı ile yapılan satışlar toplam taksitli satışların yaklaşık %50’sine tekabül etmekte, geri kalan satışlar vadeli senetler yoluyla yapılmaktadır. Şirket ve bayilerin gerek görüldüğünde satışların bir kısmını senede kaydırma opsiyonu da bulunmaktadır.
Elektronik: BDDK’nın hazırladığı taslağa göre, elektronik ve bilgisayar alımlarında kedi kartına taksit sayısı 6 aya indirilecek. Hali hazırda bu alımlarda taksit sayısının kısıtlanmaması sebebiyle perakendeciler 24-36 aya varan taksitler yapabiliyordu. Satışlarının %84’ünü kredi kartıyla gerçekleştiren Teknosa’nı yeni regülasyonlarla birlikte taksit sayısının azaltılmasından olumsuz etkileneceğini düşünüyoruz. Diğer yandan elektronik perakendecilerin negatif etkilendiği ortamda GSM operatörleri kontratlı cihaz satışlarını artırarak bu şirketleri olumlu etkileyebilir.
